# SNOMED CT VN — Đính chính - Bộ Hướng dẫn Triển khai Core FHIR cho Việt Nam v0.5.0

## SNOMED CT VN — Đính chính

# Đính chính bản dịch SNOMED CT Việt Nam — SNOMED CT VN Errata

## Giới thiệu

Các đính chính đối với bản dịch SNOMED CT tiếng Việt được Bộ Y tế ban hành trong các Quyết định:

* **QĐ 2427/QĐ-BYT** — Danh mục SNOMED CT về giải phẫu (Body Structure)
* **QĐ 2493/QĐ-BYT** — Danh mục SNOMED CT về hình thái bệnh học (Morphologic Abnormality)
* **QĐ 2805/QĐ-BYT** — Danh mục SNOMED CT về phát hiện lâm sàng (Clinical Finding)

Trong quá trình tích hợp bộ dữ liệu SNOMED CT Vietnam vào VN Core FHIR IG, nhóm phát triển đã phát hiện một số lỗi chính tả, lỗi mã hóa ký tự (encoding), lỗi ghép nối dữ liệu (concatenation), và **lỗi dịch thuật y khoa nghiêm trọng** (critical mistranslation) ảnh hưởng đến tính chính xác lâm sàng.

VN Core IG áp dụng các đính chính nhằm đảm bảo tính chính xác y khoa, đồng thời ghi nhận rõ mọi sai lệch so với văn bản QĐ gốc tại trang này.

Sổ errata có kiểm soát dành cho quản trị thuật ngữ, reviewer lâm sàng và đội triển khai khi cần truy nguyên vì sao display trong VN Core khác phụ lục gốc ở một số mục. Khi một mã ảnh hưởng trực tiếp đến nghiệp vụ lâm sàng, vẫn cần đối chiếu lại văn bản ban hành và ghi nhận quyết định triển khai tương ứng.

-------

## Sửa lỗi tự động (Giai đoạn 1)

Các lỗi sau được phát hiện và sửa tự động bằng script xử lý dữ liệu:

### Lỗi chính tả "Di ứng" thay vì "Dị ứng" — 1.314 mục (QĐ 2805)

Toàn bộ 1.314 mục chứa cụm từ **"Di ứng"** trong `name_vn` được sửa thành **"Dị ứng"**. Đây là lỗi thiếu dấu nặng trên chữ "Dị" — một lỗi chính tả hệ thống xuyên suốt QĐ 2805.

* Ví dụ: "Di ứng với penicillin" → "Dị ứng với penicillin"

### Lỗi ghép nối tên (compound carcinoma concatenation) — 10 mục (QĐ 2493)

10 mục về ung thư biểu mô phức hợp (compound carcinoma) bị lỗi ghép nối dữ liệu, khiến tên tiếng Việt chứa đoạn tiếng Anh không đầy đủ hoặc bị cắt xén.

* Ví dụ: "ChorioUng thư biểu mô" → "Ung thư nguyên bào nuôi"

Nguyên nhân: lỗi xử lý dữ liệu khi tách và ghép các thành phần tên compound trong bảng tính nguồn.

### Lỗi mã hóa ký tự "Âµ" — 4 mục (QĐ 2805)

4 mục có ký tự **"Âµ"** (UTF-8 encoding artifact) xuất hiện trong tên tiếng Anh (`name_en`), thay vì ký tự **"µ"** (mu, micro). Đây là lỗi chuyển đổi bảng mã (encoding) từ nguồn dữ liệu gốc.

-------

## Sửa lỗi tự động (Giai đoạn 2)

### Khoảng trắng kép (double space) trong name_vn — 40 mục (QĐ 2427, 2493, 2805)

40 mục có hai dấu cách liên tiếp (" ") trong trường `name_vn`, được chuẩn hóa thành một dấu cách đơn. Lỗi xuất hiện rải rác trong cả ba QĐ.

### Thiếu nội dung bản dịch — 1 mục (QĐ 2427)

Mã **6126993** — "Structure of left sciatic nerve" (Cấu trúc thần kinh tọa trái) không có nội dung trong trường `name_vn`. Đã bổ sung bản dịch.

### Dịch sai cụm "(combined site)" — 281 mục (QĐ 2427)

281 mục thuộc danh mục giải phẫu có cụm "(combined site)" được dịch sai thành **"lát cắt phẫu tích"** (nghĩa của "dissection section/slice"), trong khi nghĩa đúng là **"vị trí kết hợp"** (chỉ vị trí giải phẫu phối hợp nhiều cấu trúc).

* Ví dụ: "Cấu trúc da vùng mi mắt (lát cắt phẫu tích)" → "Cấu trúc da vùng mi mắt (vị trí kết hợp)"

-------

## Đính chính dịch thuật y khoa (5 lỗi critical)

Đây là 5 lỗi dịch thuật nghiêm trọng có thể gây nhầm lẫn lâm sàng. Mỗi lỗi đều liên quan đến việc dịch sai thuật ngữ y khoa sang một thuật ngữ khác có nghĩa hoàn toàn khác biệt.

| | | | | | |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| 6118879 | 84010001 | Semimembranosus muscle structure | Cấu trúc cơ khép dài (cấu trúc cơ thể) | Cấu trúc cơ bán mạc (cấu trúc cơ thể) | Semimembranosus = cơ bán mạc (đùi sau), KHÔNG phải adductor longus = cơ khép dài (đùi trong). Hai cơ hoàn toàn khác vị trí giải phẫu. |
| 6124137 | 11449002 | Structure of fasciculus cuneatus | Cấu trúc bó thon (cấu trúc cơ thể) | Cấu trúc bó chêm (cấu trúc cơ thể) | Fasciculus cuneatus = bó chêm (cột sau tủy sống), KHÔNG phải fasciculus gracilis = bó thon. Hai bó dẫn truyền cảm giác khác nhau. |
| 6202171 | 36024000 | Gangrene (morphologic abnormality) | Hoại tử (bất thường hình thái) | Hoại thư (bất thường hình thái) | Gangrene = hoại thư (mô chết do thiếu máu cục bộ), khác necrosis = hoại tử (chết tế bào nói chung). Hai khái niệm bệnh học khác nhau. |
| 2017132 | 249488009 | Gagging (finding) | Buồn nôn (phát hiện) | Phản xạ nôn/oẹ (phát hiện) | Gagging = phản xạ oẹ/nôn (gag reflex), khác nausea = buồn nôn (cảm giác). Gagging là phản xạ cơ học, nausea là triệu chứng chủ quan. |
| 2006113 | 422003001 | Cachexia associated with AIDS (finding) | Teo cơ do AIDS (phát hiện) | Suy mòn do AIDS (phát hiện) | Cachexia = suy mòn/suy kiệt (wasting syndrome toàn thân), KHÔNG phải atrophy = teo cơ (giảm khối lượng cơ). Cachexia bao gồm giảm cân, mất cơ, mệt mỏi toàn thân. |

-------

## Các vấn đề cần chuyên gia y tế kiểm tra

Ngoài các lỗi đã đính chính ở trên, nhóm phát triển đã ghi nhận thêm một số vấn đề về tính nhất quán thuật ngữ cần được chuyên gia y tế xem xét:

* **Thuật ngữ thần kinh phế vị (vagus nerve)**: Một số mục dùng "thần kinh lang thang", một số dùng "thần kinh phế vị" — cần thống nhất theo sách giáo khoa giải phẫu hiện hành.
* **Thuật ngữ đái tháo đường (diabetes)**: Tồn tại cả hai cách viết "đái tháo đường" và "tiểu đường" — cần quy ước thống nhất.
* **Nhầm lẫn gấp/gập**: Một số mục về cử động khớp dùng lẫn "gấp" (flexion) và "gập" — cần chuẩn hóa.
* **Trùng lặp tên tiếng Việt (duplicate `name_vn`)**: Nhiều mã SNOMED CT khác nhau có cùng tên tiếng Việt, cần rà soát để phân biệt.

Toàn bộ danh sách chi tiết các vấn đề trên được lưu trong file `quality_review_report.json` để phục vụ công tác rà soát chuyên môn.

-------

## Tổng kết

| | |
| :--- | :--- |
| Sửa lỗi tự động (Giai đoạn 1 + Giai đoạn 2) | 1.650 mục |
| Đính chính dịch thuật critical | 5 entries |
| Nguồn dữ liệu gốc | QĐ 2427, 2493, 2805/QĐ-BYT (Bộ Y tế Việt Nam) |
| Phiên bản SNOMED CT Vietnam | v1.0 (2025) |

-------

> **Lưu ý:** Các đính chính này được thực hiện để đảm bảo tính chính xác y khoa. Bản dịch gốc trong QĐ BYT vẫn là văn bản pháp lý chính thức. VN Core IG ghi nhận sự khác biệt để hỗ trợ các hệ thống CNTT y tế sử dụng thuật ngữ chính xác.

-------

## Liên hệ với các trang khác

| | |
| :--- | :--- |
| Danh mục thuật ngữ tổng thể | [Terminology](terminology.md) |
| Hướng dẫn binding và governance | [Terminology Guidance](terminology-guidance.md) |
| Cơ sở pháp lý SNOMED CT VN | [Legal Basis](legal-basis.md) |

-------

## English Summary

This page documents 1,650 errata found in the official Vietnamese SNOMED CT translations (QD 2427, 2493, 2805) and corrected during VN Core integration, including systematic diacritics errors, encoding artifacts, concatenation bugs, and 5 critical medical mistranslations affecting clinical accuracy. Items needing further expert review, such as inconsistent anatomical and disease terminology, are also flagged.

